De rekentool stelt een kleurtemperatuur in Kelvin voor op basis van de ruimte, het moment waarop je het licht gebruikt en wat je er doet. Voor woon- en slaapkamers komt hij meestal uit op 2700 K, voor keuken en badkamer op 3000 K en voor een werkplek die je overdag gebruikt op 4000 K. Heb je al lampen in de ruimte, dan raadt hij aan die lichtkleur te volgen.
Wat doet deze rekentool?
Hij zet drie vragen om in een lichtkleur: in welke ruimte brandt het licht, wanneer brandt het, en wat doe je er bij dat licht. De uitkomst is een kleurtemperatuur in Kelvin, met de marge waarbinnen je kunt kiezen, en een advies over de techniek: een vaste lichtkleur, dim-to-warm of instelbaar wit.
Een lagere Kelvinwaarde is warmer en geler licht, een hogere is koeler en witter. Wat de waarden betekenen en hoe ze eruitzien, staat in lichtkleur kiezen.
Hoe komt de tool tot een advies?
- Startwaarde per ruimte. Elke ruimte heeft een startwaarde en een bereik, volgens de tabel hieronder.
- Moment en doel. Brandt het licht vooral ’s avonds om te ontspannen, dan schuift het advies naar de warme kant van het bereik; in woonkamer en eetkamer blijft het bij 2700 K, met 2200 K of dim-to-warm voor sfeerlicht. Brandt het overdag naast veel daglicht, of wil je details zien en werken, dan schuift het naar de frisse kant, maar nooit boven 4000 K.
- Bestaande lampen. Vul je in welke lichtkleur de lampen hebben die je in dezelfde ruimte al ziet, dan volgt de tool die waarde zolang ze binnen het bereik valt. Lampen in één zichtveld verschillen liefst niet meer dan 300 K.
- Techniek. Gebruik je een ruimte zowel overdag als ’s avonds, dan stelt de tool dim-to-warm voor bij sfeerlicht en instelbaar wit bij keuken, badkamer of werkplek.
| Ruimte | Startwaarde | Bereik |
|---|---|---|
| Woonkamer | 2700 K | 2200–3000 K |
| Eetkamer | 2700 K | 2200–3000 K |
| Slaapkamer | 2700 K | 2200–2700 K |
| Keuken | 3000 K | 2700–4000 K |
| Badkamer | 3000 K | 2700–4000 K |
| Thuiswerkplek | 4000 K | 3000–4000 K |
| Hal en trap | 2700 K | 2700–3000 K |
| Buiten | 2700 K | 2200–3000 K |
Waarop steunt het advies?
Licht.de, het kenniscentrum van de Duitse verlichtingsindustrie, raadt voor de woonkamer warm wit van 2700 tot 3300 K aan. Warm wit ligt volgens de gangbare indeling onder 3300 K, neutraal wit tussen 3300 en 5300 K. De tool blijft daarom in leefruimtes in het warme gebied en gaat alleen voor keuken, badkamer en werkplek naar neutraal wit.
De avondregel komt uit de slaapwetenschap. Aanbevelingen die in 2022 in PLOS Biology verschenen, vragen in de drie uur voor het slapengaan weinig licht dat de biologische klok prikkelt, en volgens dezelfde publicatie halen warmwitte leds van 2700 tot 3000 K die grens makkelijker. Hoeveelheid telt even zwaar: dim ’s avonds ook.
Er is geen lichtkleur die op zich prettiger is. Een overzicht van onderzoek door Steve Fotios vond dat mensen vooral te weinig licht onprettig vinden, en geen voorkeur hebben voor een bepaalde kleurtemperatuur. Het advies van de tool gaat dus over passend licht voor ruimte en moment, niet over goed of fout.
Veelgestelde vragen
Waarom stelt de tool nooit meer dan 4000 K voor?
Omdat koeler licht in een woning zelden prettig is. Licht van 5000 tot 6500 K heeft zin in een garage, een atelier of een hobbyhoek waar je kleuren beoordeelt. Wil je dat, vul dan bij doel “details zien” in en kies daarna zelf een daglichtlamp.
Wat als mijn bestaande lampen verschillende lichtkleuren hebben?
Vul de lichtkleur in van de lampen die het meeste licht geven of die je het vaakst ziet. Vervang de afwijkende lampen bij de volgende gelegenheid, of zet ze op een plek waar je ze niet naast de andere ziet.
Kan ik de lichtkleur van mijn huidige lampen achteraf aanpassen?
Bij gewone ledlampen niet. Bij armaturen met instelbaar wit, een keuzeschakelaar of een slimme lamp wel. Dim-to-warmlampen veranderen alleen van kleur als je dimt.
Bronnen
- Light for living and well-being in the living room, licht.de (2025)
- licht.wissen 14: Ideas for Good Home Lighting, licht.de (2009)
- Recommendations for daytime, evening, and nighttime indoor light exposure to best support physiology, sleep, and wakefulness in healthy adults (Brown e.a.), PLOS Biology (2022)
- A revised Kruithof graph based on empirical data (S. Fotios), LEUKOS, Illuminating Engineering Society (2017)
