Hanglamp boven de eettafel: hoogte, maat en aantal lampen

Hoe hoog hangt een lamp boven de eettafel?

Reken met 60 tot 75 cm tussen het tafelblad en de onderkant van de lamp. Licht.de, het voorlichtingsplatform van de Duitse verlichtingsindustrie (ZVEI), noemt 60 cm als richtpunt: op die hoogte verblindt een open kap niemand en blijft het zicht op de persoon tegenover je vrij. In de praktijk landen de meeste lampen tussen 60 en 70 cm, en een grote, lichte vorm mag tot 75 cm.

Die getallen komen uit de manier waarop je aan tafel zit. Een tafelblad ligt meestal op 74 à 76 cm, en de ogen van een volwassene die aan tafel zit, bevinden zich ruwweg 40 à 50 cm boven dat blad. Hangt de onderrand van de lamp daar een eind boven, dan kijk je onder de lamp door naar je tafelgenoot en zie je de lichtbron zelf niet. Hang je hem hoger, dan schuift de kap uit je blikveld maar kijk je makkelijker in de lamp, en het licht verdeelt zich over de hele kamer in plaats van over de tafel.

Wanneer wijk je af van 60 tot 75 cm?

• Open kap of helder glas: blijf aan de lage kant, rond 60 cm, en kies een kap die diep genoeg is om de lamp af te schermen. Een kale filamentlamp op ooghoogte is fel, ook als hij er gezellig uitziet.
• Grote, luchtige vorm (draadwerk, rotan, een kroonluchter): die mag iets hoger, tot 75 cm, omdat je er doorheen kijkt.
• Hoge stoelen of lange tafelgenoten: tel er 5 cm bij.
• Huiswerk of thuiswerk aan de eettafel: licht.de merkt op dat 60 cm dan eigenlijk te hoog is. Een in hoogte verstelbare pendel lost dat op: laag voor taken, hoger voor het diner.
• Hoge plafonds: een plafond van 3 m of meer verandert niets aan de afstand tot de tafel. Het snoer wordt langer, de lamp blijft op dezelfde hoogte boven het blad.

Meet altijd vanaf het tafelblad, niet vanaf de vloer. Bij een bartafel of een hoge eettafel van 90 cm schuift de hele berekening mee naar boven.

Hoe groot moet de lamp zijn tegenover de tafel?

Voor één lamp boven een ronde of vierkante tafel is een diameter van een derde tot de helft van de tafelbreedte een goed vertrekpunt. Bij een ronde tafel van 120 cm kom je zo op 40 tot 60 cm. Laat aan elke kant minstens 15 cm tussen de rand van de lamp en de rand van de tafel: wie opstaat, beweegt met het hoofd boven de tafelrand en hoort daar geen lamp te raken.

De meest gemaakte fout is een te kleine lamp. Een kap van 25 cm boven een tafel van 120 cm verlicht een cirkel in het midden en laat de borden aan de rand in het halfduister. Te groot kan ook: een kap van 80 cm boven een tafel van 100 cm hangt tot over de stoelen en domineert de kamer.

Visueel gewicht telt mee. Een dichte metalen koepel van 50 cm oogt zwaarder dan een draadlamp of een rotan bol van dezelfde maat. Twijfel je tussen twee maten, kies dan bij een dichte kap de kleinere en bij een open, transparante vorm de grotere.

Eén lamp, meerdere lampen of een balk boven een lange tafel?

Vanaf ongeveer 160 cm tafellengte volstaat één ronde lamp meestal niet meer: het midden is fel, de uiteinden zijn donker. Licht.de raadt aan de vorm van de lamp aan te passen aan de tafel, en daarvoor zijn drie gangbare oplossingen.

Een balk of langwerpige hanglamp

Een lineaire lamp volgt de vorm van de tafel en geeft het meest gelijkmatige licht over de hele lengte. Kies een lengte tussen de helft van de tafel en de tafellengte min 60 cm; rond twee derde ziet er het meest uitgebalanceerd uit. Voor een tafel van 200 cm is dat 100 tot 140 cm, met 130 cm als mooi midden.

Twee of drie losse hanglampen op een rij

Licht.de schrijft dat meerdere lampen met kleine kappen een luchtiger beeld geven, op een rij of in een kring boven de tafel. Laat de rij samen ongeveer twee derde van de tafel beslaan, met 15 à 25 cm tussen de kappen en minstens 30 cm vrij aan elk uiteinde. Boven een tafel van 200 cm zijn drie lampen van 30 cm, met hun middelpunten zo’n 50 cm uit elkaar, een klassieke oplossing.

Eén grote lamp met meerdere armen

Een kroonluchter of een lamp met meerdere armen kan een lange tafel ook dragen, zolang de spanwijdte in verhouding blijft tot de lengte. Let op de breedte: meer dan de helft van de tafelbreedte wordt snel te veel.

Hang de lampen altijd boven het midden van de tafel, niet boven het midden van de kamer. Zit het aansluitpunt op de verkeerde plek, dan zijn er decentraliseerbare lampen met een tweede ophangpunt, plafondkappen voor meerdere snoeren, of een rail of kabelsysteem. Bij een uitschuiftafel noemt licht.de lampen die je kunt verschuiven, op een rail of aan een kabel- of stangsysteem, een slimme oplossing. Meer daarover lees je in railverlichting uitgelegd.

Welke lichtkleur en welke kleurweergave boven de eettafel?

Warm wit, rond 2700 K, is de standaard voor een eettafel. Het past bij de avond en maakt huidtinten en hout warmer. Wil je voor het diner nog zachter licht, kies dan een lamp die naar 2200 K kan zakken, of een dim-to-warm-lamp die bij het dimmen vanzelf warmer wordt. Neutraal wit van 4000 K boven een eettafel geeft een kantoorgevoel en maakt eten minder appetijtelijk. Meer over Kelvin lees je in lichtkleur kiezen.

Minstens zo belangrijk is de kleurweergave. Licht.de vraagt voor de eettafel een Ra van minstens 90, terwijl in de rest van het huis 80 vaak volstaat. Een lage kleurweergave maakt tomaten bruinig en sla grauw. Op de verpakking staat het als Ra of CRI; wat het getal betekent, lees je in kleurweergave (CRI) uitgelegd.

Hoeveel licht heb je boven de tafel nodig?

De tafel hoort lichter te zijn dan de rest van de kamer, schrijft licht.de; zo trekt ze de aandacht en voelt de eetplek als een eigen zone. Hoeveel lumen daarvoor nodig is, hangt sterk af van de kap. Een gesloten metalen kap stuurt bijna alles naar het tafelblad, een opaalglazen bol verdeelt zijn licht ook over plafond en wanden. Reken de ruimte uit met de lumen-rekentool en neem boven de tafel liever wat te veel dan te weinig, want met een dimmer kun je altijd terug.

Waarom krijgt de lamp boven de tafel een eigen dimmer?

Licht.de geeft als regel mee dat alle lampen in de eetkamer apart schakelbaar en dimbaar zijn. De tafel wordt voor veel meer gebruikt dan eten: huiswerk, een spelletje, bonnetjes sorteren. Op vol vermogen voor taken, gedimd voor het diner, en de rest van de kamer (spots, wandlampen) op een eigen schakelaar zodat je de tafel kunt laten oplichten tegen een rustige achtergrond.

Kijk bij het dimmen naar de combinatie van lamp en dimmer: niet elke led-lamp werkt met elke dimmer, en een slechte combinatie geeft flikkeren of brommen. Hoe je dat voorkomt, staat in led-lampen dimmen.

Welke fouten zie je het vaakst boven een eettafel?

1. De lamp hangt boven het midden van de kamer in plaats van boven het midden van de tafel. Het plafondpunt bepaalt dan de opstelling van je meubels.
2. Te hoog opgehangen, op 90 cm of meer, zodat de lamp vooral het plafond en de ogen van wie zit verlicht.
3. Te klein voor de tafel: één kap van 25 cm boven een tafel voor zes.
4. Eén ronde lamp boven een lange tafel, met donkere uiteinden als gevolg.
5. Koel wit licht of lampen met een lage kleurweergave.
6. Verschillende lichtkleuren door elkaar bij een rij lampen, omdat er drie verschillende lampen in de fittingen zitten. Koop ze als set, van hetzelfde type.
7. Geen dimmer, waardoor de tafel ofwel te fel ofwel te donker is.